Pliki obrazów dysków systemowych (.VHD, .VHDX): Tworzenie, montowanie i przywracanie kopii zapasowych Windows.

Pliki .VHD (Virtual Hard Disk) i .VHDX (Virtual Hard Disk v2) to formaty plików używane w systemach Windows do przechowywania wirtualnych dysków twardych oraz obrazów systemu. Można je traktować jako cyfrową reprezentację fizycznego dysku twardego, zawierającą kompletny system operacyjny, zainstalowane programy i dane użytkownika. Są one niezwykle przydatne zarówno w środowiskach wirtualizacyjnych, jak i do tworzenia kompleksowych kopii zapasowych całego systemu Windows. Pliki te mogą znajdować się w dowolnej lokalizacji na dysku lokalnym, zewnętrznym, a nawet na udziale sieciowym.

Do czego służą pliki VHD/VHDX i jakie programy ich używają?

Głównym przeznaczeniem plików VHD i VHDX jest wirtualizacja oraz tworzenie i przywracanie kopii zapasowych systemu.

• Wirtualizacja: Są to podstawowe formaty dysków wirtualnych dla technologii Hyper-V firmy Microsoft, wbudowanej w systemy Windows Pro, Enterprise i Server. Maszyny wirtualne w Hyper-V używają plików .VHD lub .VHDX jako swoich dysków systemowych i danych, co pozwala na uruchamianie wielu systemów operacyjnych na jednym fizycznym komputerze w izolowanym środowisku. Inne programy wirtualizacyjne, takie jak VirtualBox, również potrafią pracować z tymi formatami.
• Kopie zapasowe systemu Windows: W starszych wersjach Windows (od Windows 7 do Windows 10) narzędzie Kopia zapasowa i przywracanie (Windows 7), znane również jako Kreator obrazu systemu, tworzy kompletny obraz dysku systemowego właśnie w formacie .VHD. Pozwala to na pełne odtworzenie systemu operacyjnego, programów i wszystkich danych w przypadku awarii. Nowsze wersje Windows również wspierają ten mechanizm, choć jest on już traktowany jako „legacy”.
• Montowanie dysków: System Windows pozwala na montowanie plików .VHD i .VHDX jako normalnych, wirtualnych dysków w Zarządzaniu dyskami. Dzięki temu można przeglądać ich zawartość, a nawet modyfikować dane bez konieczności uruchamiania maszyny wirtualnej. Jest to użyteczne do odzyskiwania plików z kopii zapasowej lub inspekcji obrazu systemu.
• Testowanie i rozwój: Pliki VHD/VHDX stanowią bezpieczne środowisko do testowania nowego oprogramowania, sterowników lub zmian systemowych, bez ryzyka uszkodzenia głównego systemu operacyjnego.

Czy pliki VHD/VHDX to wirus? Czy można je usunąć?

Same pliki .VHD i .VHDX nie są wirusami. Są to po prostu kontenery danych, które mogą zawierać system operacyjny. Jednakże, jeśli obraz dysku został utworzony z zainfekowanego systemu, plik VHD/VHDX będzie zawierał to złośliwe oprogramowanie. Dlatego zawsze należy zachować ostrożność, montując lub uruchamiając obrazy z nieznanych źródeł.

Czy można je usunąć? Tak, pliki VHD/VHDX można usunąć, tak jak każdy inny plik.

Co się stanie po usunięciu?

• Jeśli usuniesz plik .VHD/.VHDX będący kopią zapasową systemu, stracisz możliwość przywrócenia systemu z tej konkretnej kopii.
• Jeśli plik jest wirtualnym dyskiem maszyny wirtualnej, maszyna ta nie będzie mogła się uruchomić lub straci dostęp do swoich danych.
• Jeśli był to tymczasowo zamontowany obraz, jego usunięcie zwolni miejsce na dysku.

Zawsze upewnij się, że plik nie jest aktywnie używany przez uruchomioną maszynę wirtualną lub zamontowany w systemie, zanim spróbujesz go usunąć.

Typowe problemy i błędy związane z VHD/VHDX

1. Brak miejsca na dysku: Pliki VHD/VHDX, zwłaszcza te rozszerzalne (dynamiczne), mogą rosnąć do znacznych rozmiarów, zajmując dziesiątki, a nawet setki gigabajtów, co prowadzi do szybkiego wyczerpania przestrzeni na dysku fizycznym.

2. Uszkodzenie pliku: Awaria zasilania, błędy dysku, nieprawidłowe zamknięcie maszyny wirtualnej lub niewłaściwe odłączenie pliku mogą spowodować jego uszkodzenie, uniemożliwiając montowanie lub przywrócenie danych.

3. Problemy z wydajnością: Wirtualne dyski, zwłaszcza na wolniejszych nośnikach lub bez odpowiednich sterowników integracyjnych w maszynie wirtualnej, mogą oferować niższą wydajność niż fizyczne dyski.

4. Błędy przy tworzeniu kopii zapasowej: Problemy z usługą kopiowania woluminów w tle (VSS – Volume Shadow Copy Service) mogą uniemożliwić prawidłowe utworzenie obrazu systemu VHD, skutkując niekompletną lub uszkodzoną kopią.

5. Nie można zamontować/użyć: Plik może być już używany przez inną aplikację, być uszkodzony lub użytkownik może nie mieć odpowiednich uprawnień do jego otwarcia.

Pliki VHD/VHDX domyślnie nie są plikami tylko do odczytu ani systemowymi w kontekście atrybutów plików Windows. Jednak ich zawartość może być chroniona, a system może nadać im ograniczone uprawnienia. Na przykład, gdy maszyna wirtualna jest uruchomiona, plik VHD/VHDX jest zablokowany i nie można go modyfikować ani usunąć. Możliwe jest również skonfigurowanie dysku wirtualnego w trybie tylko do odczytu (np. w przypadku dysków różnicowych w Hyper-V).

Najczęstsze pytania

Czy można konwertować VHD do VHDX?

Tak, Windows Server 2012 i nowsze, a także narzędzia takie jak Hyper-V Manager czy PowerShell, pozwalają na łatwą konwersję plików VHD do VHDX, co oferuje większe rozmiary dysków i lepszą ochronę danych.

Jak utworzyć obraz systemu Windows w formacie VHD?

W systemach Windows 7/8.1/10 można użyć funkcji „Kopia zapasowa i przywracanie (Windows 7)”, aby utworzyć obraz systemu, który zapisuje się jako plik VHD. Dostęp do niej jest w Panelu sterowania.

Czy pliki VHD/VHDX są kompatybilne z innymi programami wirtualizacyjnymi?

Tak, wiele programów wirtualizacyjnych, takich jak VirtualBox, potrafi importować i pracować z plikami VHD, choć nie zawsze obsługują wszystkie funkcje VHDX.