Gdzie Windows przechowuje pliki niezbędne do odinstalowania aktualizacji (Windows Update Uninstall Files)? Jak bezpiecznie zarządzać miejscem i przywrócić poprzednie wersje systemu.

Wielu z Was, po dużej aktualizacji Windowsa, zapewne zauważyło, że nagle na dysku systemowym ubyło sporo miejsca. Zazwyczaj dzieje się tak dlatego, że system tworzy sobie specjalny folder, w którym przechowuje wszystkie pliki z poprzedniej wersji systemu operacyjnego. Mówimy o folderze `C:\Windows.old`. Tak, to właśnie tam Windows trzyma awaryjną kopię, która pozwala mu – i Tobie – na powrót do wcześniejszej, stabilnej wersji systemu po nieudanej lub problematycznej dużej aktualizacji funkcji (tzw. feature update).

Co to za folder i gdzie go znajdziesz?

Folder `C:\Windows.old` to nic innego, jak archiwum Twojej poprzedniej instalacji Windowsa. Jest tworzony automatycznie po każdej większej aktualizacji systemu, na przykład po przejściu z Windowsa 10 na 11, albo po instalacji dużej, corocznej aktualizacji funkcji w ramach Windowsa 10. Znajdziesz go prosto na dysku systemowym, zazwyczaj jest to dysk `C:\`. Pełna ścieżka to `C:\Windows.old`. Czasem system chowa go przed użytkownikiem, więc może być konieczne włączenie pokazywania ukrytych plików i folderów w Opcjach folderów, ale zazwyczaj po prostu tam jest. To nie jest jakiś magiczny folder, tylko zwykła struktura katalogów z Twoimi starymi plikami systemowymi.

Do czego służy i co w nim siedzi?

Jego głównym zadaniem jest zapewnienie drogi ucieczki. Jeżeli po instalacji nowej wersji Windowsa coś pójdzie nie tak – sterowniki zaczną wariować, programy przestaną działać, albo po prostu nowy interfejs będzie Cię irytował – możesz wrócić do poprzedniej wersji. W folderze `C:\Windows.old` znajduje się praktycznie cała poprzednia instalacja Windowsa: pliki systemowe, sterowniki, programy, a nawet Twoje osobiste dane, które były w folderach użytkowników. Wszystko, co było częścią poprzedniego systemu, jest tam skopiowane. To potężne zabezpieczenie, ale też pożeracz miejsca, i to w cholerę. Widziałem, jak taki folder zajmował ponad 30 GB.

Czy można go usunąć/przenieść? Konsekwencje.

Teoretycznie tak, praktycznie – nie zalecam ręcznego usuwania tego folderu. System go chroni. Próba samodzielnego usunięcia przez „Delete” prawdopodobnie skończy się komunikatem o braku uprawnień. Nawet jeśli jakimś cudem udałoby Ci się go wywalić, ryzykujesz destabilizację systemu, bo Windows ma swoje mechanizmy i lubi mieć kontrolę nad takimi rzeczami. (Nie pytaj skąd wiem, kiedyś próbowałem być mądrzejszy od systemu.)

Jedyna bezpieczna metoda usunięcia `C:\Windows.old` to użycie wbudowanego narzędzia: Oczyszczanie dysku (Disk Cleanup).

1. Wpisz „Oczyszczanie dysku” w wyszukiwarkę Windowsa i uruchom je.

2. Wybierz dysk systemowy (zazwyczaj C:).

3. Kliknij przycisk „Oczyść pliki systemowe”. To ważne, bo bez tego nie zobaczysz opcji związanej z `Windows.old`.

4. Poczekaj, aż narzędzie przeskanuje dysk.

5. Na liście pozycji do usunięcia znajdź „Poprzednie instalacje systemu Windows” (lub „Windows Update Cleanup” dla mniejszych plików aktualizacji, które też warto wyczyścić). Zaznacz tę opcję.

6. Kliknij „OK” i potwierdź usunięcie.

Usunięcie tego folderu oznacza jedno: tracisz możliwość powrotu do poprzedniej wersji Windowsa. Koniec kropka. Jeśli nowa aktualizacja zacznie sprawiać problemy, będziesz musiał ratować się punktami przywracania systemu (o ile je masz i działają), resetowaniem systemu lub czystą instalacją. Wybór należy do Ciebie.

Typowe problemy z tym folderem

Głównym problemem, bez kitu, jest jego rozmiar. Potrafi zająć gigabajty cennego miejsca na dysku SSD, a to potrafi zirytować. Zwłaszcza na laptopach z mniejszymi dyskami, te 20-40 GB mogą robić różnicę. Drugi problem to czasem uporczywość. Zdarza się, że mimo użycia Oczyszczania dysku, folder nie znika w całości lub pozostawia jakieś resztki. To rzadkie, ale bywa frustrujące.

Kiedy warto go wyczyścić? Jak to zrobić bezpiecznie.

Zacznijmy od tego, kiedy *nie* warto. Nie usuwaj go od razu po aktualizacji. Daj sobie tydzień, dwa, może miesiąc. Sprawdź, czy wszystko działa, jak należy, czy programy się uruchamiają, czy sterowniki nie gryzą się z nowym systemem. Jeśli przez ten czas system działa stabilnie i nie masz żadnych problemów, to znak, że możesz go bezpiecznie usunąć.

Bezpieczne czyszczenie, jak już wspomniałem, odbywa się tylko i wyłącznie przez narzędzie Oczyszczanie dysku wbudowane w Windowsa. System sam wie, co i jak usunąć, żeby niczego nie zepsuć. Po 10 dniach (w niektórych wersjach Windowsa 30 dni) od aktualizacji, Windows automatycznie usunie folder `Windows.old`, zakładając, że przez ten czas nie wykryłeś żadnych problemów i nie zdecydowałeś się na rollback. To taki „okres karencji” na ewentualny powrót do poprzedniej wersji.

Dla mniejszych aktualizacji (poprawki bezpieczeństwa, aktualizacje kumulacyjne), pliki do ich odinstalowania są przechowywane w magazynie komponentów systemu, czyli w folderze `C:\Windows\WinSxS`. To bardziej skomplikowana struktura. Nie możesz tak po prostu go usunąć. Możesz za to również użyć Oczyszczania dysku, które ma opcję „Czyszczenie aktualizacji systemu Windows”, która usunie zbędne pliki z `WinSxS`, jednocześnie zachowując możliwość odinstalowania aktualizacji, jeśli to konieczne.

Najczęstsze pytania

Czy usunięcie `Windows.old` przyspieszy mój komputer?

Nie. Usunięcie `Windows.old` jedynie zwolni miejsce na dysku. Nie ma bezpośredniego wpływu na wydajność systemu operacyjnego.

Czy mogę skopiować `Windows.old` na inny dysk i później użyć do przywrócenia?

Niestety, nie. Folder `Windows.old` jest integralną częścią mechanizmu przywracania systemu Windows i musi znajdować się na dysku systemowym, aby funkcja przywracania działała prawidłowo. Skopiowanie go nie da Ci możliwości rollbacku.

Co się stanie, jeśli usunę `Windows.old` ręcznie?

Możesz uszkodzić system plików, a w skrajnych przypadkach nawet uniemożliwić uruchomienie Windowsa. Zawsze używaj narzędzia Oczyszczanie dysku. Reszta to już detale.